مقدمه
بازار شکلات و شیرینی در ایران طی سالهای اخیر با رشد قابل توجهی مواجه شده است. افزایش آگاهی مصرفکنندگان نسبت به سلامت، کالری و کیفیت محصولات شیرینی و شکلات باعث شده توجه به برندهای سالم و با کیفیت بیش از پیش افزایش یابد.
این بازار شامل انواع شکلاتهای کم قند، شیرینیهای رژیمی، شکلاتهای ارگانیک و محصولات بدون افزودنی مصنوعی است. مصرفکنندگان خانگی و کسبوکارها مانند فروشگاهها، کافیشاپها و رستورانها بخشهای اصلی بازار را تشکیل میدهند و تحلیل سایز بازار و سهم برندها برای تصمیمگیری مدیریتی حیاتی است.
تحلیل کلان (Macro Analysis)
بررسی PESTEL
-
سیاسی: قوانین واردات و استانداردهای وزارت بهداشت بر کیفیت و قیمت برندهای وارداتی و داخلی اثرگذار است.
-
اقتصادی: نوسانات نرخ ارز و تورم بر قیمت مواد اولیه مانند کاکائو و شکر تأثیر مستقیم دارد.
-
اجتماعی: رشد آگاهی مصرفکنندگان درباره قند و کالری محصولات باعث افزایش تقاضا برای محصولات سالم شده است.
-
فناوری: پیشرفت در بستهبندی و فرمولاسیون محصولات سالم، ماندگاری و کیفیت را افزایش داده است.
-
محیط زیست: مصرفکنندگان به بستهبندیهای قابل بازیافت و محصولات طبیعی توجه دارند.
-
قانونی: رعایت استانداردهای بهداشتی و کیفیت، اعتماد مصرفکنندگان را افزایش میدهد.
روندهای کلان مؤثر
-
افزایش فروشگاههای آنلاین و زنجیرهای
-
رشد تمایل مصرفکنندگان به محصولات رژیمی و کم قند
-
توسعه برندهای داخلی و وارداتی با کیفیت بالا

اندازه بازار و روند رشد
بر اساس دادههای تخمینی، سایز بازار شکلات و شیرینی در ایران حدود ۹۰۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ برآورد شده است. سهم محصولات شکلات کم قند حدود ۵۵٪ و شیرینیهای رژیمی حدود ۴۵٪ است.
رشد سالانه بازار حدود ۱۰٪ پیشبینی میشود. مصرفکنندگان خانگی به دنبال شیرینی و شکلات کم قند برای حفظ سلامتی و کاهش کالری مصرفی هستند و فروشگاهها و کافیشاپها نیز محصولات سالم و ارگانیک را برای جذب مشتریان حرفهای و خانوادگی عرضه میکنند.
بخشبندی بازار (Market Segmentation)
بر اساس نوع محصول
-
شکلات کم قند و رژیمی: مناسب برای مصرف روزانه و هدیه
-
شیرینیهای کم شکر و سالم: انواع سنتی، مدرن و ارگانیک
-
محصولات ترکیبی: شکلاتهای میوهای و مغزدار کم قند
بر اساس مشتری
-
خانگی: خرید مستقیم از سوپرمارکتها و فروشگاههای آنلاین
-
B2B (فروشگاهها و کافیشاپها): خرید عمده برای عرضه به مشتریان
تحلیل نیازها
مصرفکنندگان خانگی به طعم، کیفیت، بستهبندی و کالری پایین توجه دارند. بخش B2B روی حجم سفارش، قیمت رقابتی و تنوع محصولات تمرکز دارد.
بازیگران اصلی بازار (Competitive Landscape)
سهم برندهای منتخب بازار شکلات و شیرینیهای سالم و کم شکر در ایران
-
-
سهم بازار: ۲۰٪
-
ویژگیها: محصولات کم شکر و بستهبندی جذاب، محبوب در بازار ایران
-
-
-
سهم بازار: ۱۵٪
-
ویژگیها: شکلات و شیرینی سالم با کیفیت بالا، محبوب در مصرف خانگی و فروشگاهها
-
-
-
سهم بازار: ۱۲٪
-
ویژگیها: تمرکز بر شیرینیهای رژیمی و مغزدار، مناسب برای مصرف روزانه و هدیه
-
-
-
سهم بازار: ۱۰٪
-
ویژگیها: شکلات کم قند و نوشیدنیهای ترکیبی، جایگاه قابل توجه در بازار محصولات سالم
-
-
سایر برندهای وارداتی
-
سهم بازار: ۱۸٪
-
ویژگیها: تنوع جهانی و کیفیت بالا، پوشش بخش قابل توجهی از بازار
-
-
سایر برندهای داخلی کوچک
-
سهم بازار: ۲۵٪
-
ویژگیها: سهم هرکدام کمتر از ۵٪، اما مجموعاً بخش مهمی از بازار را تشکیل میدهند
-

تحلیل رقابتی با چارچوب Porter’s Five Forces نشان میدهد:
-
رقابت داخلی: بالا
-
ورود تازهواردان: متوسط
-
قدرت تامینکننده: متوسط
-
قدرت خریدار: بالا
-
تهدید جایگزینها: متوسط
رفتار مصرفکننده (Consumer Insights)
-
علاقه به محصولات کم قند و سالم
-
مصرفکنندگان شهری و جوان بیشترین تقاضا را دارند
-
ترکیب مصرف محصولات سالم با آبلیمو و چاشنیها محبوبیت را افزایش داده است
-
خرید آنلاین سهم قابل توجهی از بازار را تشکیل میدهد
زنجیره تأمین و کانالهای توزیع
-
مواد اولیه: کاکائو، شکر کم، مغزها، میوهها و اسانسهای طبیعی
-
تولید و بستهبندی: کارخانههای داخلی و وارداتی با رعایت استانداردهای بهداشتی
-
کانالهای فروش: فروشگاههای زنجیرهای، سوپرمارکتها، فروشگاههای آنلاین و کافیشاپها
-
واسطهها: عمدهفروشها و توزیعکنندگان محلی

فرصتها و تهدیدها
فرصتها:
-
افزایش گرایش مصرفکنندگان به محصولات سالم و کم شکر
-
توسعه فروش آنلاین و بازاریابی دیجیتال
-
رشد صادرات به کشورهای همسایه
تهدیدها:
-
رقابت شدید برندهای داخلی و وارداتی
-
نوسانات قیمت مواد اولیه
-
تغییر ترجیحات مصرفکنندگان
پیشبینی و سناریوسازی
-
خوشبینانه: رشد ۱۲٪ سالانه و افزایش سهم برندهای داخلی
-
محتمل: رشد ۱۰٪ و تثبیت سهم بازار برندهای اصلی
-
بدبینانه: رشد ۷٪ و کاهش توان خرید مصرفکنندگان
جمعبندی و توصیههای استراتژیک
-
تمرکز بر کیفیت، طعم و بستهبندی محصولات سالم و کم شکر
-
توسعه کانالهای فروش آنلاین و B2B
-
بازاریابی دیجیتال برای افزایش سهم بازار