تعداد معادن در حال بهره‌برداری کشور

مقدمه
 

بخش معدن یکی از پایه‌های اساسی ساختار تولیدی کشور محسوب می‌شود و تعداد معادن در حال بهره‌برداری، شاخصی مهم برای سنجش سطح فعالیت معدنی، میزان سرمایه‌گذاری، توسعه زیرساخت‌ها و ظرفیت استخراج منابع طبیعی است. بررسی روند تعداد معادن فعال در بازه زمانی بلندمدت، امکان درک بهتر از دوره‌های توسعه، رکود و جهش این بخش را فراهم می‌کند. داده‌های موجود نشان می‌دهد تعداد معادن در حال بهره‌برداری کشور از ۷۱۸ معدن در سال ۱۳۶۵ به ۶۴۵۱ معدن در سال ۱۴۰۲ رسیده است؛ تغییری چشمگیر که بیانگر تحول ساختاری در بخش معدن طی نزدیک به چهار دهه است.

شاخص تعداد معادن چیست و چه مفهومی دارد؟
 

تعداد معادن در حال بهره‌برداری به تعداد معادنی اشاره دارد که در یک سال مشخص فعال بوده و عملیات استخراج در آن‌ها انجام شده است. این شاخص به‌طور مستقیم نشان‌دهنده:

• میزان فعالیت واقعی بخش معدن

• سطح توسعه صنعتی مرتبط با استخراج

• حجم سرمایه‌گذاری در اکتشاف و بهره‌برداری

• ظرفیت تولید مواد معدنی

افزایش این شاخص معمولاً به معنی گسترش فعالیت معدنی و افزایش ظرفیت تولید مواد اولیه در اقتصاد است.

روند تعداد معادن در دهه ۱۳۶۰ | آغاز مسیر توسعه
 

در سال ۱۳۶۵ تعداد معادن فعال کشور ۷۱۸ معدن ثبت شده است. این رقم در سال ۱۳۶۶ به ۱۲۷۸ معدن افزایش می‌یابد که نشان‌دهنده رشد قابل‌توجه در فاصله یک سال است.

اما در سال ۱۳۶۷ تعداد معادن به ۶۲۹ معدن کاهش پیدا می‌کند. سپس در سال ۱۳۶۸ دوباره افزایش یافته و به ۱۲۲۶ معدن می‌رسد.

این نوسانات نشان می‌دهد بخش معدن در این دوره هنوز در مرحله شکل‌گیری و تثبیت قرار داشته و با تغییرات ساختاری همراه بوده است.

دهه ۱۳۷۰ | دوره رشد پایدار و افزایش ظرفیت معدنی
 

دهه ۱۳۷۰ یکی از دوره‌های مهم توسعه بخش معدن محسوب می‌شود.

تعداد معادن فعال:

• ۱۳۷۰: ۱۹۲۰ معدن

• ۱۳۷۱: ۲۰۴۳ معدن

• ۱۳۷۲: ۲۳۲۸ معدن

• ۱۳۷۳: ۲۴۲۳ معدن

• ۱۳۷۴: ۲۴۰۰ معدن

• ۱۳۷۵: ۲۷۰۴ معدن

در این دوره، تعداد معادن در مدت پنج سال بیش از ۷۸۰ معدن افزایش یافته است.

در ادامه:

• ۱۳۷۶: ۲۵۷۵ معدن

• ۱۳۷۷: ۲۴۳۶ معدن

• ۱۳۷۸: ۲۵۰۷ معدن

• ۱۳۷۹: ۲۶۵۶ معدن

با وجود برخی کاهش‌های مقطعی، روند کلی همچنان صعودی باقی می‌ماند.

اوایل دهه ۱۳۸۰ | عبور از مرز ۳۰۰۰ معدن

در سال‌های ابتدایی دهه ۱۳۸۰، رشد بخش معدن ادامه پیدا می‌کند:

• ۱۳۸۰: ۲۸۸۶ معدن

• ۱۳۸۱: ۲۹۵۵ معدن

• ۱۳۸۲: ۳۱۲۵ معدن

در سال ۱۳۸۴ تعداد معادن به ۳۳۲۴ معدن می‌رسد.

سپس روند افزایش سرعت بیشتری می‌گیرد:

• ۱۳۸۵: ۳۵۸۲ معدن

• ۱۳۸۶: ۳۷۹۹ معدن

• ۱۳۸۷: ۴۱۱۶ معدن

• ۱۳۸۸: ۴۴۲۶ معدن

• ۱۳۸۹: ۴۹۷۴ معدن

در پایان این دهه، تعداد معادن تقریباً دو برابر ابتدای دهه شده است.

دهه ۱۳۹۰ | تثبیت و عبور از مرز ۵۰۰۰ معدن

در سال ۱۳۹۰ تعداد معادن به ۵۲۴۶ معدن می‌رسد.

در سال‌های بعد:

• ۱۳۹۱: ۵۳۱۶ معدن

• ۱۳۹۲: ۵۴۴۵ معدن

این دوره یکی از بالاترین سطوح تاریخی تعداد معادن تا آن زمان محسوب می‌شود.

اما پس از آن، کاهش نسبی رخ می‌دهد:

• ۱۳۹۳: ۵۳۵۵ معدن

• ۱۳۹۴: ۵۲۱۴ معدن

• ۱۳۹۵: ۴۹۱۳ معدن

در سال ۱۳۹۶ تعداد معادن دوباره افزایش یافته و به ۵۳۵۳ معدن می‌رسد.

اواخر دهه ۱۳۹۰ | آغاز موج جدید افزایش

در سال ۱۳۹۷ تعداد معادن ۴۹۱۶ معدن ثبت شده است.

در سال‌های بعد روند افزایشی جدید آغاز می‌شود:

• ۱۳۹۸: ۴۹۷۴ معدن

• ۱۳۹۹: ۵۷۸۲ معدن
  
  افزایش بیش از ۸۰۰ معدن در فاصله یک سال، یکی از مهم‌ترین جهش‌های این شاخص محسوب می‌شود.

سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ | ثبت رکورد تاریخی
 

در سال ۱۴۰۰ تعداد معادن فعال به ۶۰۲۵ معدن افزایش می‌یابد.

در سال ۱۴۰۱ این رقم به ۵۷۶۱ معدن کاهش می‌یابد.

اما در سال ۱۴۰۲ تعداد معادن به ۶۴۵۱ معدن می‌رسد.

این عدد بالاترین سطح ثبت‌شده در کل دوره آماری است.

جمع‌بندی
 

بررسی روند تعداد معادن در حال بهره‌برداری کشور نشان می‌دهد:

• تعداد معادن از ۷۱۸ معدن در سال ۱۳۶۵ به ۶۴۵۱ معدن در سال ۱۴۰۲ رسیده است.

• دهه  ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ دوره‌های مهم رشد بخش معدن محسوب می‌شوند.

• در دهه ۱۳۹۰ تعداد معادن در محدوده ۵۰۰۰ معدن تثبیت شده است.

• از سال ۱۳۹۹ به بعد، روند افزایشی جدید آغاز شده است.

• سال  ۱۴۰۲ بالاترین سطح تاریخی تعداد معادن فعال ثبت شده است.

این روند نشان می‌دهد بخش معدن در بلندمدت مسیر توسعه قابل‌توجهی را طی کرده و نقش آن در ساختار تولید کشور افزایش یافته است.